Udar mózgu jest klinicznie zdefiniowanym zespołem ostrego, ogniskowego deficytu neurologicznego przypisywanego uszkodzeniu naczyniowemu (zawał, krwotok) ośrodkowego układu nerwowego.
Udar mózgu jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów i niepełnosprawności na świecie. Udar mózgu nie jest pojedynczą chorobą, ale może być spowodowany przez wiele czynników ryzyka, procesów i mechanizmów chorobowych. Nadciśnienie tętnicze jest najważniejszym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka udaru mózgu, chociaż jego udział różni się w zależności od podtypu. Skorzystaj z profesjonalnej opieki dietetyk kliniczny Lubliniec mgr Michał Strużyk, aby odzyskać zdrowie. Większość (85%) udarów ma charakter niedokrwienny, spowodowany głównie stwardnieniem tętniczek małych naczyń, kardio-zatorowością i miażdżycą tętniczo-zatorową dużej tętnicy. Udary niedokrwienne u młodszych pacjentów mogą wynikać z innego spektrum przyczyn, takich jak rozwarstwienie pozaczaszkowe. Około 15% udarów na całym świecie jest wynikiem krwotoku śródmózgowego, który może być głęboki (zwoje podstawy, pień mózgu), móżdżek lub płat. Krwotoki głębokie zwykle wynikają z arteriopatii perforacyjnej (nadciśnieniowej) (miażdżycy tętnic), podczas gdy krwotoki płatowe są spowodowane głównie angiopatią amyloidową mózgu lub stwardnieniem tętniczek. Mniejszość (około 20%) krwotoków śródmózgowych jest spowodowana zmianami makronaczyniowymi (malformacje naczyniowe, tętniaki, jamiste ciała), zakrzepicą zatok żylnych lub rzadszymi przyczynami; Są one szczególnie ważne u młodych pacjentów (<50 lat).
Czynniki ryzyka udaru mózgu
Ryzyko udaru mózgu wzrasta wraz z wiekiem i podwaja się w wieku 55 lat zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. Ryzyko wzrasta jeszcze bardziej, gdy dana osoba ma istniejące schorzenie, takie jak nadciśnienie, choroba wieńcowa lub hiperlipidemia. Prawie 60% udarów występuje u pacjentów z przemijającym atakiem niedokrwiennym (TIA) w wywiadzie.
Co jeść, aby nie mieć udaru mózgu ?
Aby zmniejszyć ryzyko udaru mózgu, warto stosować zdrową, zrównoważoną dietę, która promuje zdrowie układu sercowo-naczyniowego i kontroluje czynniki ryzyka, takie jak wysokie ciśnienie krwi, poziom cholesterolu i cukrzyca. Oto kluczowe zasady diety zapobiegającej udarom:
1. Dieta bogata w warzywa i owoce
- Spożywaj różnorodne warzywa i owoce, które są bogate w błonnik, witaminy (np. witamina C, K) i minerały (np. potas, magnez).
- Codzienna porcja powinna wynosić co najmniej 5 porcji warzyw i owoców.
2. Wybieraj zdrowe tłuszcze
- Zamiast tłuszczów nasyconych (masło, smalec) wybieraj tłuszcze nienasycone, jak oliwa z oliwek, olej rzepakowy, awokado czy orzechy.
- Spożywaj tłuste ryby (np. łosoś, makrela, sardynki) bogate w kwasy omega-3 co najmniej dwa razy w tygodniu.
3. Ogranicz sól
- Zmniejsz spożycie soli do mniej niż 5 g dziennie (ok. 1 łyżeczki).
- Unikaj przetworzonych produktów spożywczych, które często zawierają dużo ukrytej soli (np. fast food, chipsy, konserwy).
4. Wybieraj pełnoziarniste produkty
- Zamiast białego pieczywa, ryżu i makaronu wybieraj pełnoziarniste odpowiedniki, które pomagają kontrolować poziom cukru we krwi i obniżają cholesterol.
5. Spożywaj białka roślinne
- Dodaj do diety rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola) oraz nasiona, które są zdrowym źródłem białka i błonnika.
- Ogranicz czerwone mięso i produkty przetworzone, takie jak kiełbasy czy wędliny
6. Utrzymuj odpowiedni poziom nawodnienia
- Pij wodę jako główny napój i unikaj napojów słodzonych oraz alkoholu w nadmiarze.
7. Kontroluj spożycie cukru
- Ogranicz słodycze, słodzone napoje i inne produkty z dodatkiem cukru, które mogą przyczyniać się do otyłości i cukrzycy.
8. Monitoruj wagę i aktywność fizyczną
- Dieta powinna być połączona z regularną aktywnością fizyczną (minimum 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo), aby utrzymać prawidłową wagę ciała.
9. Spożywaj produkty bogate w potas
- Potas pomaga w obniżaniu ciśnienia krwi. Znajdziesz go w bananach, ziemniakach, szpinaku, pomidorach i soczewicy.
10. Unikaj nadmiaru alkoholu
- Spożywanie alkoholu w nadmiarze zwiększa ryzyko nadciśnienia i udaru. Ogranicz spożycie do 1 porcji dziennie dla kobiet i 2 dla mężczyzn.
Dieta w stylu śródziemnomorskim lub DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) jest szczególnie rekomendowana dla zdrowia mózgu i układu sercowo-naczyniowego. Warto też regularnie konsultować się z lekarzem i dietetykiem, aby dostosować dietę do indywidualnych potrzeb zdrowotnych.